Bezpieczeństwo Pacjenta w Opiece Zdrowotnej

1. Etyczne aspekty bezpieczeństwa pacjenta w opiece zdrowotnej – Patrycja Zurzycka, Katarzyna Czyżowicz 1

1.1. Etyka a bezpieczeństwo pacjenta 2

1.2. Wartości i zasady etyczne związane z bezpieczeństwem pacjenta 3

1.2.1. Raportowanie błędów 7

1.3. Bezpieczeństwo pacjenta w unormowaniach etycznych – kodeksy etyki dla pielęgniarek 10

1.4. Bezpieczeństwo pacjenta – uczestnika badań naukowych 12

1.4.1. Doradztwo etyczne 14

Piśmiennictwo 16 

2. Zespół terapeutyczny a bezpieczeństwo pacjenta – Anna Piskorz, Jakub Lickiewicz, Marta Makara-Studzińska 19

2.1. Zespół – pojęcie, rodzaje 19

2.2. Zespoły w ochronie zdrowia 21

2.3. Proces formowania zespołu 23

2.4. Cechy skutecznych zespołów 25

2.5. Znaczenie lidera w pracy zespołu 26

2.5.1. Czynniki istotne dla pracy zespołowej 27

2.5.2. System komunikowania się w zespole (komunikacja jedno- i dwukierunkowa) 28

2.5.3. Asertywność w zespole 30

2.5.4. Debriefing – doskonalenie komunikacji w zespole terapeutycznym 32

2.5.5. Konflikty w zespołach terapeutycznych 33

2.5.6. Zarządzanie konfliktem w zespole opieki zdrowotnej 35

2.5.7. Znaczenie zarządzania zasobami ludzkimi a bezpieczeństwo opieki 38

2.5.8. Znaczenie pracy zespołowej dla bezpieczeństwa pacjenta 40

Piśmiennictwo 42 

3. Komunikowanie się z pacjentem w zespole terapeutycznym – Jakub Lickiewicz, Anna Piskorz, Katarzyna Wojtas,Marta Makara-Studzińska 45

3.1. Pacjent i opiekun – ogniwo w bezpieczeństwie opieki. Komunikacjapacjent–personel 45

3.1.1. Zasady dobrej komunikacji 46

3.1.2. Czynniki utrudniające komunikację w zespole 49

3.2. Komunikacja a zdarzenia niepożądane. Przekazywanie złych wiadomości 50

3.3. Identyfikacja pacjenta 51

3.4. Edukacja pacjenta 55

Piśmiennictwo 60 

4. Jakość opieki zdrowotnej – Mirosława Noppenberg, Iwona Bodys-Cupak, Lucyna Płaszewska-Żywko 62

4.1. Akredytacja 64

4.2. ISO 72

4.3. Jakość opieki a proces pielęgnowania pacjenta 75

Piśmiennictwo 79 

5. Ergonomia warunków pracy jako element bezpieczeństwa w opiece zdrowotnej – Iwona Bodys-Cupak, Mirosława Noppenberg, Maria Kózka 82

Piśmiennictwo 91 

6. Zdarzenia niepożądane w opiece zdrowotnej – Izabela Sowińska, Mirosława Noppenberg, Iwona Bodys-Cupak 93

6.1. Czynniki sprzyjające występowaniu zdarzeń niepożądanych 96

6.2. Zdarzenia niepożądane wymagające monitorowania i analizy 97

6.3. Zgłaszanie zdarzeń niepożądanych 97

6.4. Analiza zdarzeń niepożądanych 99

Piśmiennictwo 101 

7. Uczenie się na błędach a czynnik ludzki – Jakub Lickiewicz, Iwona Malinowska-Lipień, Marta Makara-Studzińska 103

7.1. Definicje i typologie błędów 103

7.2. Źródła błędów 107

7.3. Uczenie się na błędach 113

7.4. Zdarzenia niepożądane 1114

7.5. Zasady postępowania przed wystąpieniem i po wystąpieniu błędu/zdarzenia niepożądanego 115

Piśmiennictwo 117 

8. Bezpieczeństwo wleczeniu farmakologicznym – Anna Majda, Anna Kurowska, Joanna Zalewska-Puchała 119

8.1. Fazy leczenia farmakologicznego a bezpieczeństwo procesu 121

8.1.1. Ordynowanie/wypisywanie lek—w 123

8.1.2. Wydawanie leków 124

8.1.3. Podawanie leków 124

8.1.4. Monitorowanie działania leków podawanych pacjentom 127

8.2. Determinanty błęd—w wprocesie podawania leków pacjentowi 127

8.2.1. Czynniki związane z podmiotem opieki 128

8.2.2. Czynniki związane z członkami zespołu terapeutycznego/interdyscyplinarnego 129

8.2.3. Czynniki związane ze stanowiskiem pracy 130

8.2.4. Czynniki związane z cechami leku 130

8.3. Błędy i działania niepożądane farmakoterapii 132

8.3.1. Czynniki warunkujące bezpieczeństwo pacjenta podczas farmakoterapii 135

Piśmiennictwo 140 

9. Zarządzanie ryzykiem klinicznym – Mirosława Noppenberg, Iwona Bodys-Cupak 142

9.1. Wybrane procedury obarczone wysokim ryzykiem 146

Piśmiennictwo 150 

10. Zakażenia szpitalne – Mirosława Noppenberg, Agnieszka Gniadek, Maria Budnik-Szymoniuk 151

10.1. Funkcjonowanie oraz zadania zespołu i komitetu kontroli zakażeń szpitalnych 151

10.1.1. Kontrola wewnętrzna 154

10.1.2. Nadzór nad higieną rąk 154

10.1.3. Metody dekontaminacji sprzętu w zależności od ryzyka przeniesienia zakażenia 156

10.2. Sprzątanie i dekontaminacja pomieszczeń szpitalnych 157

10.3. Izolacja 162

10.4. Identyfikacja i wygaszanie ogniska epidemicznego 164

10.5. Monitorowanie zakażeń szpitalnych 165

10.6. Walidacja zakażeń i polityka antybiotykowa 168

10.6.1. Okołozabiegowa profilaktyka antybiotykowa 169

10.7. Bezpieczeństwo pacjenta w aspekcie zapobiegania zakażeniom odcewnikowym 170

Piśmiennictwo 177

11. Bezpieczeństwo postępowania z wybranym materiałem do badań laboratoryjnych i w systemie POCT – Anna Majda, Joanna Łatka, Joanna Zalewska-Puchała 180

11.1. Bezpieczeństwo pacjenta a etapy postępowania w diagnostyce laboratoryjnej 182

11.2. Błędy w fazie przedanalitycznej procesu diagnostycznego dotyczące wybranych badań laboratoryjnych – ukierunkowane działania naprawcze, poprawiające bezpieczeństwo procesu diagnostyki laboratoryjnej 188

11.3. Badania laboratoryjne wykonywane w miejscu opieki nad pacjentem 194

Piśmiennictwo 196 

12. Bezpieczeństwo terapii żywieniowej – Lucyna Ścisło 199

12.1. Ocena stanu odżywienia 200

Piśmiennictwo 211 

13. Bezpieczeństwo w wybranych obszarach opieki zdrowotnej 213

13.1. Bezpieczeństwo w opiece nad matką i dzieckiem – Justyna Kot, Anna Kosowska, Dorota Matuszyk 213

13.1.1. Bezpieczeństwo a organizacja bloku porodowego i oddziału położniczo-noworodkowego 214

13.1.2. Identyfikacja matki i noworodka 215

13.1.3. Bezpieczny kontakt matki z dzieckiem – skóra do skóry 216

13.1.4. Bezpieczeństwo w sytuacjach szczególnych 218

Piśmiennictwo 225 

13.2. Bezpieczeństwo pacjenta w pediatrii – Agnieszka Kruszecka-Krówka, Grażyna Cepuch 226

13.2.1. Podstawy prawne hospitalizacji dzieci 226

13.2.2. Specyfika rozwojowa a bezpieczeństwo dziecka w szpitalu 228

13.2.3. Rodzice dziecka jako ogniwo zespołu terapeutycznego 230

13.2.4. Zapewnienie bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego pacjentom pediatrycznym 233

Piśmiennictwo 240 

13.3. Bezpieczeństwo w procedurach chirurgicznych – Lucyna Ścisło, Elżbieta Walewska 242

13.3.1. Zapewnienie pacjentowi bezpieczeństwa w przygotowaniu do zabiegu operacyjnego 242

13.3.2. Bezpieczeństwo na bloku operacyjnym 245

13.3.3. Bezpieczeństwo pacjenta po zabiegu operacyjnym na oddziale chirurgii 246

Piśmiennictwo 248 

13.4. Bezpieczeństwo na oddziale intensywnej terapii – Aurelia Sega, Ilona Nowak-Kózka, Stanisław Wojtan 250

13.4.1. Personel na oddziale intensywnej terapii 255

13.4.2. Wyposażenie oddziału intensywnej terapii 257

13.4.3. Farmakoterapia 258

13.4.4. Delirium, analgosedacja, sen, wczesne uruchamianie 260

Piśmiennictwo 262 

13.5. Bezpieczeństwo pacjenta w psychiatrii – Katarzyna Wojtas, Katarzyna Czyżowicz 264

Piśmiennictwo 274 

13.6. Bezpieczeństwo pacjenta w geriatrii – Grażyna Puto, Alicja Kamińska, Izabela Sowińska 276

13.6.1. Identyfikacja osoby starszej w szpitalu 276

13.6.2. Efektywne gromadzenie informacji od osoby starszej/opiekuna w szpitalu 277

13.6.3. Bezpieczeństwo a realizacja potrzeb osób starszych na oddziałach szpitalnych 278

13.6.4. Bezpieczeństwo a wybrane wielkie problemy geriatryczne 281

Piśmiennictwo 285 

13.7. Bezpieczeństwo pacjenta w podstawowej opiece zdrowotnej – Ewa Kawalec-Kajstura, Izabela Chmiel, Julia Nawrot 286

13.7.1. Bezpieczeństwo w sytuacji udzielania świadczeń POZ w środowisku zamieszkania 292

13.7.2. Bezpieczeństwo udzielania świadczeń POZ w warunkach ambulatoryjnych 294

13.7.3. Bezpieczeństwo udzielania świadczeń POZ usługą na odległość (e-usługi) 294

13.7.4. Bezpieczeństwo dokumentacji medycznej w POZ 296

13.7.5. Opieka pielęgniarki POZ 298

13.7.6. Szczepienia ochronne 299

13.7.7. Monitorowanie rozwoju dziecka poprzez wizyty patronażowe i testy przesiewowe 300

13.7.8. Programy opieki dyspanseryjnej w POZ – rola pielęgniarki 302

13.7.9. Profilaktyka gruźlicy 303

13.7.10. Opieka terminalna w POZ 304

13.7.11. Porada pielęgniarska i porada położnej 306

13.7.12. Opieka położnej POZ 307

Piśmiennictwo 317 

13.8. Bezpieczeństwo pacjentów z różnych kręgów kulturowych – Lucyna Płaszewska-Żywko 320

13.8.1. Dieta 320

13.8.2. Zróżnicowanie w występowaniu chorób i reakcji na leki 325

13.8.3. Podejście do zdrowia, choroby i leczenia 326

13.8.4. Praktyki religijne, zwyczaje i ceremonie a zagrożenia dla zdrowia 331

13.8.5. Komunikowanie międzykulturowe 333 

Piśmiennictwo 335 

Skorowidz 338