Biofizyka Leszek Kubisz

I. PODSTAWY TRANSPORTU MATERII, ENERGII I ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO W UKŁADACH BIOLOGICZNYCH     1

1. Biotermodynamika     3 

1.1. Wprowadzenie – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk     3 

1.2. Podstawowe pojęcia procesów i układów termodynamicznych     3 

1.2.1. Układ termodynamiczny i jego parametry termodynamiczne – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk     3 

1.2.2. Procesy odwracalne i nieodwracalne – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk     4 

1.2.3. Zasady termodynamiki – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     5 

1.2.4. Energia i entalpia swobodna, procesy egzo- i endoergiczne – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     8 

1.2.5. Potencjał chemiczny – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     10 

1.3. Zjawiska transportu masy – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     11 

1.3.1. Dyfuzja     11 

1.3.2. Osmoza     12 

1.4. Zjawiska transportu ładunku elektrycznego – podstawy bioelektryczności – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     14 

1.4.1. Potencjał elektrochemiczny     14 

1.4.2. Potencjał elektrodowy     14 

1.4.3. Potencjał dyfuzyjny     15 

1.4.4. Potencjał błonowy     16 

1.4.5. Równowaga Donnana     16 

1.5. Elementy termodynamiki nierównowagowej – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     17 

1.5.1. Stan stacjonarny     17 

1.5.2. Procesy sprzężone     19 

1.5.3. Dyssypacja energii     20 

1.6. Klasyfikacja procesów transportu – Leszek Kubisz     21 

2. Strukturalne właściwości materii – Sławomir Grzegorczyn     23 

2.1. Stany skupienia, oddziaływania międzycząsteczkowe     23 

2.1.1. Podział na fazy ciał (gazowa, ciekła, stała, plazma) ze względu na oddziaływania molekularne i warunki zewnętrzne     23 

2.1.2. Faza ciała a molekularne oddziaływania składników, struktura wewnętrzna ciał     24 

2.1.3. Izotropia i anizotropia – ich znaczenie w budowie i właściwościach faz stałych     25 

2.1.4. Właściwości mechaniczne ciał stałych     25 

2.1.5. Faza ciekła     26 

2.2. Oddziaływania molekularne i ich rola w kształtowaniu struktur biologicznych     29 

2.3. Stany powierzchniowe     30 

2.4. Właściwości i znaczenie wody     32 

2.5. Polimery a biopolimery     33 

II. BIOFIZYKA UKŁADÓW BIOLOGICZNYCH     37 

3. Biofizyka układu krążenia – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     39 

3.1. Wprowadzenie     39 

3.2. Budowa i zadania układu krążenia     39 

3.3. Prawa hemodynamiki     44 

3.4. Opory przepływu krwi i jej ciśnienie     51 

3.5. Właściwości krwi     55 

3.6. Mikrokrążenie i procesy wymiany     59 

3.7. Sprężyste właściwości naczynia     64 

3.8. Mechaniczna i elektryczna czynność serca     67 

3.8.1. Praca, moc i wydajność serca     68 

3.8.2. Efekty akustyczne w układzie krążenia, tony serca     69 

3.9. Przewodzenie pobudzenia w układzie bodźcoprzewodzącym serca     70 

4. Biofizyka układu oddechowego – Leszek Kubisz, Kazimierz Narożny     75 

4.1. Rola układu oddechowego w organizmie człowieka     75 

4.2. Mechanizm wentylacji płuc     75 

4.2.1. Czynność wentylacyjna płuc     75 

4.2.2. Spirometria     77 

4.3. Właściwości sprężyste tkanki płucnej i rola napięcia powierzchniowego     77 

4.4. Praca wykonywana przez układ oddechowy, opory dróg oddechowych i podatność płuc     80 

4.5. Wymiana gazowa     81 

4.5.1. Rozpuszczalność gazów     81 

4.5.2. Wymiana gazowa     82 

5. Biofizyka układu wydalniczego – Sławomir Grzegorczyn     85 

5.1. Wodne środowisko elektrolityczne organizmu człowieka     85 

5.2. Zjawisko dyfuzji i osmozy     87 

5.3. Zjawiska filtracji i ultrafiltracji     88 

5.4. Elementy składowe układu wydalniczego i ich rola     90 

5.5. Wspomaganie czynności nerek     91 

6. Biofizyka układu nerwowego – Paweł Kowalczyk, Dariusz Szukiewicz     95 

6.1. Budowa błony komórkowej i jej elektryczny model zastępczy     95 

6.2. Potencjał spoczynkowy, wzór Goldmana     99 

6.3. Potencjał czynnościowy, warunki powstania, prądy jonowe, bodziec, próg pobudzenia, zjawisko akomodacji, refrakcja względna i bezwzględna     101 

6.3.1. Prąd sodowy     103 

6.4. Potencjał spoczynkowy i czynnościowy komórek kurczliwych oraz komórek rozrusznikowych     104 

6.4.1. Mięsień sercowy     104 

6.4.2. Komórki rozrusznikowe     107 

6.5. Propagacja potencjału czynnościowego wzdłuż aksonu, prędkość propagacji a średnica włókna, wpływ osłonek mielinowych     109 

6.5.1. Połączenia synaptyczne: pobudzenie i hamowanie w synapsach     113 

6.5.2. Potencjały lokalne, sumowanie czasowe i sumowanie przestrzenne     119 

6.5.3. Przetwarzanie bodźca i kodowanie jego amplitudy     121 

6.6. Subiektywne odczucie bodźca, prawo Fechnera, prawo Webera–Fechnera, prawo Stevensa     123 

6.7. Neuron formalny, funkcja przenoszenia     124 

7. Biofizyka zmysłu słuchu     129 

7.1. Dźwięk jako zjawisko fizyczne i psychofizyczne – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     129 

7.1.1. Wprowadzenie     129 

7.1.2. Ruch drgający     129 

7.1.3. Fala akustyczna     132 

7.1.4. Dźwięki proste i złożone     133 

7.1.5. Parametry psychofizyczne dźwięku     134 

7.1.6. Fale akustyczne i mechaniczne w układzie słuchowym     137 

7.2. Anatomia i fizjologia narządu słuchu – Marta Urbaniak-Olejnik, Dorota Hojan-Jezierska     139 

7.2.1. Wprowadzenie     139 

7.2.2. Budowa i funkcjonowanie narządu słuchu     140

7.3. Metody badania słuchu – Dorota Hojan-Jezierska     149 

7.3.1. Wprowadzenie     149 

7.3.2. Schorzenia narządu słuchu     150 

7.3.3. Wybrane metody badań ubytków słuchu     150 

7.4. Lokalizacja dźwięków – Wawrzyniec Loba, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     152 

7.4.1. Modele lokalizacji dźwięków     152 

7.4.2. Lokalizacja w płaszczyźnie horyzontalnej     154 

7.4.3. Lokalizacja w płaszczyźnie wertykalnej     154 

7.4.4. Metody diagnostyki kierunkowości słuchu     155 

7.4.5. Zaburzenia lokalizacji związane z ubytkiem słuchu     156 

7.4.6. Zastosowanie kliniczne badań lokalizacji dźwięków     157 

7.5. Korekcje wad słuchu – Radosław Kruzel, Dorota Hojan-Jezierska     157 

7.5.1. Wprowadzenie     157 

7.5.2. Aparaty słuchowe     157 

7.5.3. Reguły dopasowania aparatów słuchowych     159 

7.5.4. Implanty słuchowe     159 

7.5.5. Inne pomoce słuchowe     160 

7.6. Głos i mowa – Agnieszka Garstecka, Anna Sinkiewicz     160 

7.6.1. Głos     160 

7.6.2. Mowa     163 

8. Biofizyka zmysłu wzroku – Andrzej Styszyński, Leszek Kubisz     165 

8.1. Wprowadzenie     165 

8.2. Podstawy optyki geometrycznej     166 

8.2.1. Prawa odbicia i załamania     166 

8.2.2. Zjawisko całkowitego odbicia wewnętrznego     167 

8.2.3. Załamanie światła w pryzmacie     168 

8.2.4. Załamanie światła na powierzchni sferycznej     169 

8.2.5. Soczewki     169 

8.3. Budowa i czynność gałki ocznej     175 

8.3.1. Błona zewnętrzna     176 

8.3.2. Błona środkowa     177 

8.3.3. Błona wewnętrzna     178 

8.3.4. Komory gałki ocznej     178 

8.3.5. Soczewka oka     180 

8.3.6. Ciało szkliste     180 

8.3.7. Mięśnie gałki ocznej     181 

8.3.8. Narząd łzowy     181 

8.4. Percepcja wzrokowa     182 

8.4.1. Etapy percepcji wzrokowej     182 

8.4.2. Droga wzrokowa     186 

8.4.3. Odruch źreniczny     188 

8.5. Oko miarowe i wady wzroku     189 

8.5.1. Układ optyczny oka     189 

8.5.2. Wady wzroku     189 

8.5.3. Zasada korekcji okularowej     191 

8.5.4. Amplituda akomodacji     193 

8.6. Metody badania refrakcji     195 

8.6.1. Subiektywne metody badania refrakcji     195 

8.6.2. Obiektywne metody badania refrakcji     196 

8.7. Ocena sprawności układu wzrokowego     196 

8.7.1. Ostrość wzroku     196 

8.7.2. Pole widzenia     198 

8.8. Widzenie obuoczne     200 

8.8.1. Mechanizm widzenia obuocznego     200 

8.8.2. Korespondujące miejsca siatkówek     200 

8.8.3. Stopnie widzenia obuocznego     201 

8.8.4. Ruchy gałek ocznych     201 

8.8.5. Postrzeganie przestrzenne     205

8.9. Widzenie barwne     207 

8.10. Fotometria     209 

8.11. Soczewki kontaktowe     211 

8.12. Chirurgiczna korekcja wad wzroku     212 

9. Biofizyka narządu ruchu     215 

9.1. Biofizyka tkanki mięśniowej – Maria Karpińska     215 

9.1.1. Mechanizm powstawania skurczu komórek mięśniowych     215 

9.1.2. Prawo Hilla, energetyka mięśnia, moc mięśnia     220 

9.2. Biomechanika – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     222 

9.2.1. Wprowadzenie     222 

9.2.2. Podstawy biomechaniki     223 

9.2.3. Biomechanika unieruchamiania złamań, protezy, ortezy     229 

9.2.4. Biomechanika chodu, biegu i skoku     229 

III. WPŁYW FIZYCZNYCH CZYNNIKÓW ŚRODOWISKOWYCH NA CZŁOWIEKA     233 

10. Wpływ promieniowania z zakresu pól elektro-magnetycznych – Michał Penkowski, Piotr Boguś     235 

10.1. Właściwości elektryczne komórek i tkanek     235 

10.2. Własności magnetyczne materii     239 

10.3. Charakterystyka i powstawanie promieniowania     240 

10.3.1. Naturalne źródła promieniowania     241 

10.3.2. Sztuczne źródła promieniowania     241 

10.4. Dozymetria promieniowania elektromagnetycznego     244 

10.5. Ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym z zakresu fal radiowych     245 

10.6. Własności wybranych biomateriałów     247 

10.7. Oddziaływanie fal elektromagnetycznych na organizmy żywe     248 

10.8. Zastosowanie promieniowania elektromagnetycznego w diagnostyce     249 

10.9. Przemysłowe zastosowania promieniowania elektromagnetycznego     249 

10.10. Zastosowanie promieniowania elektromagnetycznego w terapii     250 

11. Promieniowania niejonizujące: nadfioletowe, widzialne i podczerwone. Właściwości i zastosowania biomedyczne – Stefan Kruszewski, Michał Cyrankiewicz, Bogumiła Kupcewicz, Blanka Ziomkowska, Maciej Bosek     253 

11.1. Wprowadzenie     253 

11.2. Światło i jego właściwości     254 

11.2.1. Interferencja światła     256 

11.2.2. Dyfrakcja światła     258 

11.2.3. Monochromatyzacja światła     258 

11.2.4. Polaryzacja światła     259 

11.2.5. Źródła światła     262 

11.3. Oddziaływanie światła z atomami i molekułami     263 

11.3.1. Absorpcjometria     263 

11.3.2. Absorpcja światła przez molekuły (cząsteczki)     265 

11.3.3. Zjawisko rozpraszania światła     266 

11.3.4. Zjawisko fotoluminescencji     267 

11.3.5. Spektroskopia w podczerwieni     271 

11.4. Oddziaływanie promieniowania niejonizującego z tkankami     274 

11.5. Diagnostyka i terapia fotodynamiczna     277 

11.6. Plazmonowa fototermoterapia (PPTT)     279 

11.7. Lasery i ich zastosowania biomedyczne     280 

11.7.1. Budowa lasera     280 

11.7.2. Przegląd laserów     282 

11.7.3. Oddziaływanie światła laserowego z tkankami     283 

11.7.4. Wybrane przykłady medycznych zastosowań laserów     284 

11.7.5. Bezpieczeństwo pracy z laserami     287 

12. Wpływ promieniowania jonizującego     289 

12.1. Charakterystyka promieniowania jonizującego – Anna Zając-Woźnialis, Leszek Kubisz     289 

12.1.1. Jonizacja właściwa, LET     290

12.1.2. Promieniotwórczość naturalna i sztuczna     291 

12.1.3. Oddziaływanie promieniowania jonizującego (X, n, p, α, β, γ) z materią – zjawiska fizyczne     300 

12.2. Dozymetria promieniowania jonizującego – Jerzy Nowak, Piotr Boguś     305 

12.2.1. Wielkości opisujące wiązki promieniowania jonizującego     306 

12.2.2. Transfer energii wiązek fotonowych do ośrodka materialnego     307 

12.2.3. Transfer energii cząstek naładowanych do ośrodka materialnego     309 

12.2.4. Pomiar i wyznaczanie dawki pochłoniętej     311 

12.2.5. Dawka promieniowania w zagadnieniach ochrony przed promieniowaniem oraz radioterapii     315 

12.2.6. Inne metody wyznaczania dawek pochłoniętych     316 

12.3. Podstawy radioterapii i radiobiologii – Jerzy Nowak, Piotr Boguś     317 

12.3.1. Eksperymentalne i teoretyczne podstawy radioterapii onkologicznej     317 

12.3.2. Podstawy radiobiologii     319 

12.3.3. Radioliza wody     320 

13. Wpływ czynników mechanicznych na organizm     327 

13.1. Wpływ na organizm przyspieszenia i przeciążenia – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     327 

13.2. Wpływ na organizm podwyższonego i obniżonego ciśnienia – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     328 

13.2.1. Choroba wysokościowa     328 

13.2.2. Choroba dekompresyjna     330 

13.2.3. Zatrucie azotem, tlenem, dwutlenkiem węgla     330 

13.3. Wpływ drgań oraz fal sprężystych na organizm i tkanki     330 

13.3.1. Wpływ drgań na organizm człowieka – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     331 

13.3.2. Wpływ fal sprężystych – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     331 

13.3.3. Charakterystyka tkanek jako ośrodka – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     332 

13.3.4. Oddziaływanie fal ultradźwiękowych z tkankami – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     333 

13.3.5. Wykorzystanie fal mechanicznych w terapii: fala uderzeniowa, sonoterapia – Małgorzata Chochowska     337 

13.4. Właściwości mechaniczne tkanek i materiałów stomatologicznych     342 

13.4.1. Wprowadzenie do analizy właściwości mechanicznych tkanek – Tomasz Trzeciak     342 

13.4.2. Właściwości mechaniczne biomateriałów stosowanych w stomatologii – Beata Czarnecka     346 

14. Wpływ temperatury na organizm człowieka     351 

14.1. Wpływ temperatury na szybkość procesów biologicznych – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     351 

14.2. Źródło energii organizmu żywego – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     352 

14.3. Rozkład temperatury w organizmie człowieka – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     352 

14.4. Mechanizmy transportu ciepła w organizmie i wymiany ciepła z otoczeniem – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     353 

14.4.1. Przewodnictwo cieplne     353 

14.4.2. Konwekcja     354 

14.4.3. Parowanie     354 

14.4.4. Promieniowanie     354 

14.5. Podstawy termoregulacji – Leszek Kubisz, Feliks Jaroszyk, Andrzej Pilawski     355 

14.5.1. Homojo- hiper- i hipotermia     356 

14.5.2. Szybkość przemiany materii i biokalorymetria     357 

14.6. Właściwości termiczne tkanek i wybranych biomateriałów – Beata Czarnecka     359 

14.6.1. Rozszerzalność cieplna     359 

14.6.2. Przewodność cieplna     359 

14.7. Termoterapia – Małgorzata Chochowska     360 

14.7.1 Ciepłolecznictwo     360 

14.7.2. Zimnolecznictwo i krioterapia     362

IV. PODSTAWY BIOFIZYCZNE METOD OBRAZOWANIA     365 

15. Metody wykorzystujące czynniki mechaniczne     367 

15.1. Ultrasonografia – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz, Anna Marcinkowska-Gapińska     367 

15.1.1. Budowa i zasada działania sondy ultradźwiękowej – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     367 

15.1.2. Kształt wiązki ultradźwiękowej, ogniskowanie wiązki – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     369 

15.1.3. Zdolność rozdzielcza – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     370 

15.1.4. Głębokość wnikania – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     370 

15.1.5. Cień i okno akustyczne – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     371 

15.1.6. Echogeniczność i środki kontrastujące – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     372 

15.1.7. Rekonstrukcja obrazu w ultrasonografii – Anna Majewska, Dorota Hojan-Jezierska, Leszek Kubisz     372 

15.1.8. Ultrasonografia dopplerowska – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     374 

15.1.9. Echokardiografia i jej rodzaje – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     377 

15.1.10. Efekty biologiczne ultradźwięków – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     378 

15.1.11. Zagrożenia i korzyści z badań USG – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     379 

15.1.12. Zastosowanie ultrasonografii w przekroju specjalizacji medycznych – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     380 

15.2. Rejestracja dźwięków i drgań w układach biologicznych – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz, Anna Marcinkowska-Gapińska     380 

15.2.1. Posturografia – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     381 

15.2.2. Wibrometria laserowa – Weronika Kawałkiewicz, Leszek Kubisz     382 

15.2.3. Mechanoardiografia – Anna Marcinkowska-Gapińska     384 

15.3. Reologia – Anna Marcinkowska-Gapińska, Leszek Kubisz     384 

15.3.1. Reologiczna klasyfikacja płynów     385 

15.3.2. Pomiary reologiczne     387 

15.3.3. Zastosowanie badań reologicznych w medycynie     388 

16. Elektrografia i metody impedancyjne     391 

16.1. Podstawy elektrodiagnostyki – Aleksandra Król     391 

16.1.1. Badanie przewodnictwa nerwowego     391 

16.1.2. Podział metod elektrodiagnostycznych     394 

16.1.3. Czynniki fizjologiczne wpływające na przewodnictwo nerwowe     396 

16.2. Wybrane badania elektrofizjologiczne – Olgierd Stieler, Dariusz Komar, Dorota Hojan-Jezierska     396 

16.2.1. Potencjały wywołane drogi słuchowej     396 

16.2.2. Elektroencefalografia (EEG)     399 

16.2.3. Elektromiografia (EMG) i elektroneurografia (ENG)     402 

16.3. Rejestracja aktywności elektrycznej serca     404 

16.3.1. Oś elektryczna serca i jej wyznaczanie – Piotr Białasiewicz     404 

16.3.2. Elektrokardiografia (EKG) – Anna Marcinkowska-Gapińska     406 

16.3.3. Magnetokardiografia – Anna Marcinkowska-Gapińska     411 

16.4. Metody impedancyjne     412 

16.4.1. Tomografia impedancyjna – Dariusz Nowak, Michał Nowak     412 

16.4.2. Pletyzmografia impedancyjna – Tadeusz Nawarycz     416 

17. Tomografia i spektroskopia NMR – Maria Karpińska     425 

17.1. Wprowadzenie     425 

17.2. Zjawisko jądrowego rezonansu magnetycznego     425 

17.2.1. Moment magnetyczny jądra atomowego μ     425 

17.2.2. Moment pędu (spin) jądra atomowego K     425 

17.2.3. Precesja momentu magnetycznego w polu magnetycznym     426 

17.2.4. Wykrywanie rezonansu     428

17.3. Tomografia NMR     430 

17.3.1. Kodowanie częstotliwościowe     430 

17.3.2. Środki kontrastujące w NMR     431 

17.3.3. Kwestie bezpieczeństwa związane z NMR     431 

17.4. Spektroskopia NMR     431 

17.4.1. Przesunięcie chemiczne     431 

17.4.2. Spektroskopia NMR w biochemii i medycynie     432 

18. Metody oparte na promieniowaniu jonizującym     433 

18.1. Rentgenodiagnostyka i tomografia rentgenowska – Witold Skrzyński, Tomasz Piotrowski     433 

18.1.1. Podstawy procesu obrazowania i klasyfikacja metod obrazowania rentgenowskiego     433 

18.1.2. Parametry opisujące jakość obrazu     434 

18.1.3. Lampa rentgenowska i wiązka promieniowania     437 

18.1.4. Metody obrazowania rentgenodiagnostycznego     439 

18.1.5. Dawki w rentgenodiagnostyce i radiologii zabiegowej     446 

18.2. Metody obrazowania w medycynie nuklearnej – Katarzyna Karmelita-Katulska     446 

18.2.1. Radiofarmaceutyki     446 

18.2.2. Scyntygrafia     448 

18.2.3. Tomografia SPECT     450 

18.2.4. Tomografia PET     452 

19. Metody oparte na promieniowaniu z zakresu IR-VIS-UV     455 

19.1. Mikroskopia – Michał Cyrankiewicz, Stefan Kruszewski, Marta Napiórkowska-Mastalerz, Maciej Bosek     455 

19.1.1. Budowa mikroskopu optycznego     455 

19.1.2. Apertura numeryczna. Zdolność rozdzielcza mikroskopu     457 

19.1.3. Techniki mikroskopii transmisyjnej     459 

19.1.4. Mikroskopia fluorescencyjna     462 

19.1.5. Mikroskopia skaningowa     464 

19.1.6. Zaawansowane techniki mikroskopii fluorescencyjnej     465 

19.1.7. Mikroskopia superrozdzielcza     466 

19.1.8. Mikroskopia elektronowa     471 

19.2. Tomografia optyczna – Michał Cyrankiewicz, Stefan Kruszewski, Marta Napiórkowska-Mastalerz, Maciej Bosek     473 

19.2.1. Optyczna tomografia koherentna     473 

19.2.2. Mikroangiografia optyczna     475 

19.3. Endoskopia – Michał Cyrankiewicz, Stefan Kruszewski, Marta Napiórkowska-Mastalerz, Maciej Bosek     476 

19.3.1. Światłowód     477 

19.3.2. Endoskopy giętkie     478 

19.3.3. Wideoendoskopia     479 

19.4. Termografia – Michał Cyrankiewicz, Stefan Kruszewski, Marta Napiórkowska-Mastalerz, Maciej Bosek     479 

19.5. Funkcjonalna spektroskopia bliskiej podczerwieni – Karolina Jezierska, Wojciech Podraza     480 

19.5.1. Budowa urządzenia; układ źródło–detektor     481 

19.5.2. Zmodyfikowane prawo Lamberta–Beera     482 

19.5.3. Sprzężenie nerwowo-naczyniowe     483 

Skorowidz     487